ABD ile İran arasındaki çatışmaların şiddeti ve yayıldığı coğrafya genişliyor. İran Devrim Muhafızları, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarına karşılık olarak Bahreyn, Kuveyt, Umman ve Ürdün’deki askeri tesisleri hedef aldığını açıkladı.
Devrim Muhafızları, Bahreyn ve Kuveyt’teki ABD askeri noktalarının vurulduğunu, Umman’daki radar sistemlerinin imha edildiğini ileri sürdü. Ürdün’deki Prens Hasan Hava Üssü’nde bulunan yakıt tankları ve mühimmat depolarının da hedef alındığı savunuldu. Saldırıların yol açtığı hasara ilişkin iddialar bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.
ABD ordusu ise pazar günü İran’ın hava savunma sistemlerini, kıyı radarlarını, füze ve İHA kapasitesini ve askeri amaçlarla kullanıldığı belirtilen küçük tekneleri hedef aldığını açıkladı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, cumartesi günü 140 İran askeri hedefinin vurulduğunu, üç gecede düzenlenen saldırılarda hedef alınan noktaların sayısının 300’ü aştığını bildirdi. Washington, operasyonların İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere saldırma kapasitesini zayıflatmayı amaçladığını savundu.
ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu İran’a düzenlenen saldırılara ilişkin Reuters’a yaptığı kısa açıklamada, “Onları ağır biçimde vuruyoruz” dedi. Ateşkesin sona erdiğini düşündüğünü belirten Trump, buna karşın yeni görüşmelere kapıyı tamamen kapatmadı.
İRAN’DAN “BEDELİNİ ÖDEYİN” MESAJI
İran’ın başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf da sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda sert mesajlar verdi.
Kalibaf, “Tek taraflı anlaşmalar dönemi bitti. Size söyledik: Sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin. Gerçek kapınızı çalıyor” ifadelerini kullandı.
Karşılıklı saldırılar, geçen ay imzalanan geçici ABD-İran anlaşmasının geleceğini de belirsizliğe sürükledi. Anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve 60 günlük müzakere sürecinin ardından savaşın sona erdirilmesini öngörüyordu.
İran, cumartesi günü izinsiz geçiş yaptığı ileri sürülen bir geminin hedef alınmasının ardından Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattığını duyurdu. Tahran, bölgede “istikrar ve sükûnet” sağlanıncaya kadar geçişlerin durdurulduğunu, daha sonra gemilere izin verileceğini bildirdi.
İran Devrim Muhafızları, boğazdaki düzenli deniz trafiğinin yeniden sağlanmasının tek yolunun ABD’nin bölgedeki askeri müdahalelerine son vermesi olduğunu savundu. Açıklamada, müdahalelerin sürmesinin küresel petrol ve doğalgaz sektöründe daha büyük olaylara yol açabileceği uyarısı yapıldı.
Tahran yönetimi, savaş öncesinde küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazda kalıcı bir ücret ve izin sistemi oluşturmak istiyor.
ABD: DENİZ TRAFİĞİ SÜRÜYOR
Washington yönetimi ise İran’ın boğazı kontrol ettiği yönündeki açıklamaları reddetti. ABD tarafından yapılan açıklamada, “İran boğazı kontrol etmiyor. Deniz trafiği devam ediyor” denildi.
ABD’li yetkililer, son 24 saat içinde yaklaşık 20 gemiye boğazdan geçişleri sırasında eşlik edildiğini bildirdi. Ancak gemi takip sistemlerinde bölgedeki deniz trafiğinin sınırlı kaldığı görüldü.
ABD Donanması öncülüğündeki Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi de ciddi güvenlik tehdidine rağmen Umman yakınındaki genişletilmiş güney güzergâhının çift yönlü geçişlere açık olduğunu açıkladı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini yönetmek amacıyla Umman ile ortak bir mekanizma kurmaya çalıştığını söyledi.
Bekayi, ABD’nin Umman üzerindeki baskısının görüşmelerin ilerlemesini engellediğini savundu. Washington ise İran’ın deniz trafiğine yönelik tehdit ve saldırılarının seyrüsefer özgürlüğünü ihlal ettiğini öne sürüyor.
PETROL FİYATLARI YÜKSELDİ
Hürmüz Boğazı’ndaki sevkıyatın yeniden kesintiye uğrayabileceği endişesi petrol fiyatlarını yukarı taşıdı. Brent petrolün varil fiyatı pazartesi günü yüzde 4’ü aşarak 79 dolar seviyesine yükseldi. ABD tipi ham petrol de benzer oranda değer kazandı.
Enerji fiyatlarındaki yükseliş, küresel enflasyon endişelerini artırırken özellikle benzin fiyatları, kasım ayında yapılacak Kongre seçimleri öncesinde Trump yönetimi açısından siyasi risk oluşturuyor.
ABD ile İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı savaş, İran’ın farklı ülkelerdeki ABD üslerine saldırmasıyla Körfez’in ötesine yayıldı. Çatışmalarda çoğu İran ve Lübnan’da olmak üzere binlerce kişinin yaşamını yitirdiği bildirildi.
