NASA, Artemis programı çerçevesinde Ay’ın güney kutbunda kalıcı bir insanlı üs kurma planını detaylandırdı ve bu projenin, uzay keşiflerinde devrim niteliğinde bir aşama olacağı bildirildi. Kurum, inşa edilmesi hedeflenen Ay üssünün, yalnızca küçük bir araştırma noktası değil, yüzlerce kilometrekarelik bir kentsel alan olacağını vurguladı. Bu devasa yerleşim, çeşitli sistemler, yaşam alanları, enerji altyapıları ve keşif araçları içerecek.
Ay’ın güney kutbu, NASA’nın uzun vadeli planları açısından kritik bir stratejik merkez olarak tasarlandı. Washington’daki merkezde gerçekleştirilen basın toplantısında Ay Üssü Programı yöneticisi Carlos Garcia-Galan, bu projenin amacının Ay’da sürdürülebilir bir insan varlığı oluşturmak olduğunu ifade etti. Planlanan yapının, zamanla büyüyen bir şehir mantığıyla gelişeceği belirtildi. NASA’nın bu bölgeyi seçmesinin sebebi ise, burada önemli miktarda su buzu rezervlerinin bulunduğuna dair inanç. Bilim insanları, güneş ışığı almayan kraterlerde büyük miktarda buz biriktiğini düşünüyor. Bu kaynak, gelecekte içme suyu, oksijen üretimi ve roket yakıtı gibi hayati ihtiyaçlar için kullanılabilecek.
Başlangıçta bu kadar geniş kapsamlı bir üs inşası hedeflenmemişti, fakat planlanan sistemlerin bir araya gelmesiyle alan ihtiyacının arttığı ifade edildi. Ayrıca, Ay yüzeyindeki coğrafi koşulların yerleşim planlamasını doğrudan etkilediği vurgulandı. Yaşam alanlarının güneş ışığını daha iyi alacak yüksek bölgelerde inşa edilmesi gerektiği, nükleer enerji sistemlerinin ise radyasyon güvenliği nedeniyle habitatlardan en az 1,6 kilometre uzakta konumlandırılması gerektiği bildirildi. Tüm bu faktörlerin bir araya gelmesi, küçük bir üs değil, şehir benzeri bir yapı ortaya çıkarıyor.
NASA, Ay’ın güney kutbu hakkında hala yeterli bilgiye sahip olmadığını kabul ediyor. Bu nedenle, üs inşasından önce bölgenin detaylı incelenmesi adına yeni nesil keşif araçları kullanılacak. MoonFall adı verilen küçük robotik araçlar, Ay yüzeyinde zıplayarak hareket edecek ve ilk filosu 2028 yılında Firefly Aerospace tarafından geliştirilen bir iniş aracıyla Ay’a gönderilecek. Bu araçlar, gelecekteki üs sınırlarının belirlenmesinde de önemli bir rol oynayacak.
Ay’da kalıcı üs kurma yarışı yalnızca ABD ile sınırlı değil; Çin de önümüzdeki yıllarda kendi yerleşimini oluşturmayı planlıyor ve ilk Çinli astronotların 2030 civarında Ay’a iniş yapması öngörülüyor. NASA yöneticisi Jared Isaacman, ABD’nin Ay’daki kritik alanlara ilk ulaşan taraf olmak istediğini vurguladı ve diğer ülkelerin faaliyetlerine saygı gösterilmesi gerektiğini belirtti. Ancak, ABD de benzer bir yaklaşım bekliyor.
Ayrıca, NASA’nın etkinlikte açıkladığı önemli gelişmelerden biri de yeni Ay araçları için verilen sözleşmeler oldu. Artemis astronotlarının Ay yüzeyinde kullanacağı büyük keşif araçları için iki şirkete görev verildi. Astrolab şirketine 219 milyon dolar, Lunar Outpost’a ise 220 milyon dolar değerinde sözleşme verildi. Lunar Terrain Vehicle (LTV) adı verilen bu araçlar, klasik Ay araçlarından çok daha gelişmiş özelliklere sahip olacak.
